हैदराबाद : बैंकिंग रेगुलेटर रिजर्व बैंक ऑफ इंडिया एक अप्रैल को 90 साल का हो गया है। रिजर्व बैंक के 90 साल पूरे होने पर प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी ने 90 रुपए का स्मारक सिक्का जारी किया है। आपको बता दें कि देश में 90 रुपए का सिक्का पहली बार जारी किया गया है। इस सिक्के की खासियत ये है कि इसे शुद्ध चांदी से बनाया गया है। वहीं, इसके अलावा इसमें 40 ग्राम चांदी का इस्तेमाल किया गया है। 90 रुपए के चांदी के सिक्के के एक ओर बैंक का लोगो है और दूसरी तरफ मूल्यवर्ग 90 रुपए लिखा है।
साथ ही इसके दाईं ओर हिन्दी और बाईं ओर अंग्रेजी में भारत लिखा है। इसके एक तरफ आरबीआई का लोगो होगा और ऊपरी परिधि पर हिन्दी में और निचली परिधि पर अंग्रेजी में भारतीय रिजर्व बैंक लिखा है। लोगो के नीचे आरबीआई @ 90 लिखा है। भारत सरकार की टकसाल में बने इस 90 रुपए के सिक्के का वजन 40 ग्राम है। यह 99.9 फीसदी शुद्ध चांदी से बना है। इससे पहले भी 1985 में रिजर्व बैंक की स्वर्ण जयंती पर तथा 2010 में रिजर्व बैंक की प्लेटिनम जुबली पर स्मारक सिक्के जारी हो चुके है।
बताया गया है कि इस 90 रुपए के सिक्का लॉन्च होने के बाद इसे अंकित मूल्य से अधिक प्रीमियम पर बेचा जाएगा। रिपोर्ट्स के मुताबिक, इस सिक्के की अनुमानित कीमत 5200 से 5500 रुपए के आसपास होने की संभावना है। इस सिक्के को लेकर देशभर के बैंककर्मियों सहित सिक्कों के संग्रहकर्ताओं में काफी उत्साह है। 19 मार्च 2024 को भारत सरकार के वित्त मंत्रालय के आर्थिक कार्य विभाग ने इस सिक्के को जारी करने के लिए गजट नोटिफिकेशन भी जारी किया था।
प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी ने आरबीआई के 90 सालों के कामकाज के बारे में बात करते हुए कहा कि आरबीआई की भूमिका देश के बैंकिंग सिस्टम को मजबूत बनाए रखने के लिए बेहद अहम और बड़ी रही है। आरबीआई जो भी कार्य करता है उससे देश के सामान्य जनमानस का वित्त सीधे तौर पर प्रभावित होता है। आरबीआई ने अंतिम मुहाने पर खड़े जन-जन तक फाइनेंशियल इंक्लूजन का लाभ पहुंचाने में महत्वपूर्ण रोल अदा किया है। (एजेंसियां)
రూ. 90 నాణెంను విడుదల చేసిన ఆర్బీఐ
హైదరాబాద్: రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా 90వ వార్షికోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని ప్రత్యేక రూ. 90 నాణెం తయారు చేసింది. సోమవారం జరిగిన కార్యక్రమంలో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ఈ ప్రత్యేక నాణేన్ని విడుదల చేశారు. ఈ కార్యక్రమంలో కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్, ఆర్బీఐ గవర్నర్ శక్తికాంత దాస్ తదితరులు పాల్గొన్నారు. ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ ఆవిష్కరించిన రూ. 90 నాణెం 99.99 శాతం స్వచ్ఛమైన వెండితో తయారు చేశారు. ఈ నాణెం బరువు 40 గ్రాములు.
స్వచ్ఛమైన వెండితో తయారు చేసిన ఈ 40 గ్రాముల నాణెం రూ. 90 ముఖ విలువతో RBI చిహ్నంగా ఉంటుంది. లోగో కింద RBI@90 అని రాసి ఉంది. అశోక స్తంభానికి నాలుగు సింహాల చిహ్నం ఉంది. దాని కింద దేవనాగరి లిపిలో సత్యమేవ జయతే అని రాసి ఉంది. ఈ రూ. 90 నాణెం ఒక ప్రత్యేక రోజు జ్ఞాపకార్థం ముద్రించ బడింది. ఇది ప్రజల వినియోగానికి అందుబాటులో ఉండే అవకాశం లేదు.
రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా 1 ఏప్రిల్ 1935న అమలు లోకి వచ్చింది. బ్రిటిష్ హయాంలో హిల్టన్ యంగ్ కమిషన్ సిఫార్సుల ఆధారంగా ఆర్బీఐ ఏర్పాటైంది. ఆర్థిక స్థిరత్వానికి అవసరమైన రిజర్వ్ ఫండ్ ఏర్పాటు, బ్యాంకు నోట్లు, నాణేలు మొదలైన వాటికి రిజర్వ్ బ్యాంక్ బాధ్యత వహిస్తుంది. ఏ దేశానికైనా రిజర్వ్ బ్యాంక్ కేంద్ర బ్యాంకు. అమెరికాలో ఫెడరల్ రిజర్వ్ లాగా భారత్కు ఆర్బీఐ ఉంది. భారత దేశంలో ఆర్బీఐ అనేక సంస్థాగత అభివృద్ధిని చేసింది. యూనిట్ ట్రస్ట్ ఆఫ్ ఇండియా, IDBI, NABARD, DFHI మొదలైన సంస్థలు స్థాపన జరిగింది. (ఏజెన్సీలు)
