मिधानि की बड़ी पहल, अयोध्या श्रीराम जन्मभूमि तीर्थ क्षेत्र के लिए भारत का पहला टाइटेनियम स्थापत्य संरचना सुपुर्द किया

रक्षा मंत्रालय के तहत रक्षा सार्वजनिक उपक्रम मिश्र धातु निगम लिमिटेड (मिधानि) को यह बताते हुए गर्व हो रहा है कि उसने मंदिर परिसर के प्रदक्षिणा कॉरिडोर के लिए विशेष रूप से इंजीनियर की गई कुल 31 टाइटेनियम खिड़कियाँ बनाकर और आपूर्ति करके अयोध्या श्री राम जन्मभूमि तीर्थ क्षेत्र में एक महत्वपूर्ण योगदान दिया है। यद्यपि मिधानी चार दशकों से स्ट्रेटेजिक एप्लीकेशन के लिए टाइटेनियम एलॉय सप्लाई कर रहा है, किंतु यह पहला अवसर है जब टाइटेनियम का उपयोग किसी निर्माण क्षेत्र के आर्किटेक्चरल इंस्टॉलेशन में किया गया है। इस उपलब्धि के साथ मिधानी भारत की पहली कंपनी बन गई है जिसने किसी बड़े हेरिटेज स्मारक में टाइटेनियम आधारित स्थापत्य संरचना का निर्माण कर उसे सुपुर्द किया है।

टाइटेनियम ही क्यों?

टाइटेनियम अपने उत्कृष्ट स्ट्रेंथ-टू-वेट रेशियो, करोज़न रेसिस्टेंस और लंबे जीवनकाल के कारण विश्वभर में एयरोस्पेस तथा डिफेंस एप्लीकेशन के लिए एक पसंदीदा सामग्री है। पर्यावरण, रासायनिक प्रभाव और नमी से होने वाली क्षति के प्रति इसकी उच्च प्रतिरोधक क्षमता इसे उन संरचनाओं के लिए आदर्श बनाती है जिनसे सदियों तक टिके रहने की अपेक्षा होती है।

मंदिर के स्थापत्य संरचना में टाइटेनियम का उपयोग अतुलनीय टिकाऊपन, न्यूनतम रखरखाव और शाश्वत सौंदर्य सुनिश्चित करता है।

उन्नत स्वदेशी विनिर्माण

मिधानि ने इन टाइटेनियम की खिड़कियों को निम्नलिखित अत्याधुनिक प्रक्रियाओं के संयोजन से तैयार किया—

• टाइटेनियम प्राइमरी और सेकेंडरी मेल्टिंग:
  वैक्यूम आर्क मेल्टिंग, फोर्जिंग और वाइड प्लेट मिल द्वारा हॉट रोलिंग
• वॉटर जेट कटिंग:
  जटिल पैटर्न को सटीक आकार देते हुए मेटलर्जिकल इंटीग्रिटी बनाए रखी
• कॉम्प्लेक्स सीएनसी मशीनिंग:
  हर पैनल में प्रिसिजन, यूनिफॉर्मिटी और उच्च गुणवत्ता की सतह फिनिश सुनिश्चित की, जिससे त्रि-आयामी अपील प्राप्त हुई
• स्पेशलाइज़्ड फ़ैब्रिकेशन और एनोडाइज़ेशन:
  एनोडाइज़ेशन ने सोने जैसी आभा, आयामी स्थिरता और दीर्घकालिक कोरोज़न रेसिस्टेंस प्रदान किया

सभी घटक पूरी तरह भारत में ही डिज़ाइन, इंजीनियर और निर्मित किए गए — जो उन्नत पदार्थ और उच्च-परिशुद्ध विनिर्माण में भारत की क्षमता को दर्शाता है।

अयोध्या में अभिस्थापन

टाइटेनियम खिड़कियों को प्रदक्षिणा गलियारे में अत्यंत सहजता और सटीकता के साथ स्थापित किया गया। उनका हल्की लेकिन मज़बूत संरचना सुरक्षित रखरखाव और पारंपरिक मंदिर डिजाइन के अनुरूप सुरक्षित अभिस्थापन को सुनिश्चित करता है—साथ ही आधुनिक इंजीनियरिंग उत्कृष्टता भी प्रदर्शित करता है।

राष्ट्रीय गौरव का क्षण

मिधानि का यह योगदान आत्मनिर्भर भारत के प्रति भारत की प्रतिबद्धता और सांस्कृतिक रूप से महत्वपूर्ण राष्ट्रीय धरोहर में सामरिक-ग्रेड टाइटेनियम के उपयोग की उसकी क्षमता को दर्शाता है। राम मंदिर में टाइटेनियम का उपयोग विरासत, विज्ञान और नवाचार का अनूठा संगम प्रस्तुत करता है।

यह भी पढ़ें-

तेलंगाना कैबिनेट के खास फैसले, पढ़ें दिलचस्पी जानकारी తెలంగాణ క్యాబినెట్ కీలక నిర్ణయాలు

అయోధ్య శ్రీ రామ జన్మభూమి తీర్థ క్షేత్రానికి భారతదేశపు తొలి టైటానియం ఆర్కిటెక్చరల్ ఇన్‌స్టాలేషన్‌ను మిధాని అందించింది

రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన రక్షణ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ మిశ్ర ధాతు నిగమ్ లిమిటెడ్‌ (మిధాని), అయోధ్య శ్రీ రామ జన్మభూమి తీర్థ క్షేత్రానికి గణనీయమైన సహకారాన్ని అందించినట్లు గర్వంగా ప్రకటించింది. ఆలయ సముదాయంలోని ప్రదక్షిణ కారిడార్ కోసం ప్రత్యేకంగా ఇంజనీరింగ్ చేసిన టైటానియం కిటికీలను (మొత్తం 31 సంఖ్యలు) మిధాని తయారు చేసి సరఫరా చేసింది.

గత నాలుగు దశాబ్దాలుగా మిధాని వ్యూహాత్మక అనువర్తనాల కోసం టైటానియం మిశ్రమాలను సరఫరా చేస్తూ ఉన్నప్పటికీ, నిర్మాణ రంగంలో టైటానియం వినియోగం ఇదే మొదటిసారి. ఈ మైలురాయితో, ఒక ప్రధాన వారసత్వ స్మారక కట్టడంలో నిర్మాణ పదార్థంగా టైటానియంను అమర్చిన భారతదేశపు తొలి సంస్థగా మిధాని నిలిచింది.

టైటానియం ఎందుకు?

టైటానియం తన అసాధారణ బలం-బరువు నిష్పత్తి, తుప్పు నిరోధకత మరియు దీర్ఘాయువు కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి పొందింది. వాతావరణ మార్పులు, తేమ, రసాయన ప్రభావం వంటి క్షీణతల పట్ల దాని సహజ నిరోధకత కారణంగా శతాబ్దాల పాటు నిలిచే బహిరంగ నిర్మాణాలకు ఇది అత్యుత్తమ పదార్థంగా భావించబడింది.

ఆలయ నిర్మాణ అంశాల్లో టైటానియంను అనుసంధానించడం ద్వారా, ఈ ప్రాజెక్టు అత్యుత్తమ మన్నిక, కనిష్ట నిర్వహణ అవసరం, మరియు శ్రీ రామమందిరం యొక్క పవిత్రతకు తగిన శాశ్వత సౌందర్యం వంటి లక్షణాలను సాధించింది.

అధునాతన స్వదేశీ తయారీ

మిధాని, అత్యాధునిక స్వదేశీ సాంకేతికతను ఉపయోగించి టైటానియం విండోలను తయారు చేసింది. తయారీ దశల్లో ఇవి ఉన్నాయి-

• టైటానియం ప్రాథమిక & ద్వితీయ ద్రవీభవనం :
  వాక్యూమ్ ఆర్క్ మెల్టింగ్‌, ఫోర్జింగ్‌, వైడ్ ప్లేట్ మిల్‌తో హాట్ రోలింగ్‌.
• వాటర్ జెట్ కటింగ్ :
  మెటలర్జికల్ సమగ్రతను కాపాడుతూ సంక్లిష్ట నమూనాలు ఖచ్చితంగా కత్తిరించడం.
• సంపూర్ణ CNC మ్యాచింగ్ :
  ప్రతి ప్యానెల్‌కు ఖచ్చితత్వం, ఏకరూపత మరియు త్రిమితీయ దృశ్య ఆకర్షణను కలిగించే ఉపరితల ముగింపు.
• ప్రత్యేక ఫ్యాబ్రికేషన్ & యానోడైజేషన్ :
  దీర్ఘకాలిక తుప్పు నిరోధకతను అందిస్తూ, ఆలయ నిర్మాణానికి తగిన విశిష్ట బంగారు వర్ణాన్ని రూపొందించడం.

అన్ని భాగాలు దేశీయంగా రూపకల్పన, ఇంజనీరింగ్, మరియు తయారీ చేయబడ్డాయి. ఇది అధునాతన పదార్థాలు మరియు ఖచ్చిత తయారీలో భారతదేశం సాధించిన సాంకేతిక సామర్థ్యాన్ని ప్రతిబింబించింది.

అయోధ్యలో సంస్థాపన

టైటానియం విండోలను ప్రదక్షిణ కారిడార్ నిర్మాణంలో సజావుగా అమర్చారు. వాటి తేలికపాటి అయినా అత్యంత బలమైన నిర్మాణం కారణంగా సంస్థాపన సురక్షితంగా మరియు సులభంగా పూర్తయింది. ఇవి ఆలయ సాంప్రదాయ రూపకల్పనతో సౌందర్యపరంగా ఏకమవుతూ, ఆధునిక ఇంజనీరింగ్ నైపుణ్యాన్ని ప్రతిఫలించాయి.

జాతీయ గర్వం యొక్క క్షణం

మిధాని చేసిన ఈ సహకారం ఆత్మనిర్భర్ భారత్ లక్ష్యాల పట్ల భారతదేశం కలిగిన నిబద్ధతను ప్రతిబింబించింది. శ్రీ రామమందిరంలో టైటానియం వినియోగం వారసత్వం, శాస్త్రం మరియు ఆవిష్కరణల యొక్క అసాధారణ కలయికగా నిలిచింది.

MIDHANI Delivers India’s First Titanium Architectural Installation for Ayodhya Shri Ram Janmabhoomi Teerth Kshetra

Mishra Dhatu Nigam Limited (MIDHANI), a Defence Public Sector Undertaking under the Ministry of Defence, is proud to announce a significant contribution to the Ayodhya Shri Ram Janmabhoomi Teerth Kshetra by manufacturing and supplying specially engineered titanium windows ( Total 31  Nos) for the Pradakshina Corridor of the temple complex. Eventhough, MIDHANI is supplying titanium alloys for strategic application for the past four decades, this is the first time it is used in construction. With this landmark achievement, MIDHANI becomes India’s first company to deploy titanium as a structural and architectural material in a major heritage monument.

Why Titanium?
Titanium is globally recognized for its exceptional strength-to-weight ratio, corrosion resistance and longevity, making it ideal for high-precision aerospace and defence applications. Its resistance to atmospheric, chemical, and moisture-related degradation makes it particularly suited for outdoor structures expected to withstand centuries of environmental exposure.

By integrating titanium into the temple’s architectural elements, the project ensures unmatched durability, minimal maintenance, and a timeless aesthetic appeal that honors the sanctity and permanence of the Shri Ram Mandir.

Advanced Indigenous Manufacturing
MIDHANI manufactured the titanium window using a combination of cutting-edge processes:

• Titanium primary and secondary melting: Vacuum arc melting, forging and hot rolling using wide plate mill.
• Water Jet Cutting: Enabled precise shaping of intricate patterns while preserving metallurgical integrity.
• Complex CNC Machining: Ensured accuracy, uniformity, and high-quality surface finish for every panel, giving a three dimensional appeal.
• Specialized Fabrication & Anodisation : Achieved the distinctive gold appearance thorugh anodisation process, dimensional stability, and long-term corrosion protection required for heritage applications.

All components were designed, engineered, and produced indigenously, demonstrating India’s technological maturity in advanced materials and precision manufacturing.

Installation at Ayodhya
The titanium windows have been seamlessly integrated into the Pradakshina Corridor. Their lightweight yet extremely strong structure allowed safe handling and secure installation, ensuring adherence to the temple’s traditional design while embodying modern engineering excellence.

A Moment of National Pride
MIDHANI’s contribution reflects India’s commitment to Aatmanirbhar Bharat and its ability to apply defence-grade materials to culturally significant national heritage. The use of titanium at the Shri Ram Mandir stands as a unique fusion of heritage, science, and innovation.